Zamek Lietawa
Poważe Górne
Powstanie zamku Lietawa (hrad Lietava) datowane jest na ostatnie ćwierćwiecze XIII w. Na najwyżej położonej części skalnego wzgórza wybudowano czteropiętrową wieżę o przekroju kwadratowym, mniejszy kasztel i mury obronne na północny wschód od wieży. W wiekach XIV i XV zamek był przeważnie własnością króla, który oddawał go „pro honore“ sędziom ziemskim, jak też pod zastaw czy na własność. Znaczącymi właścicielami, którzy zamek przebudowywali i rozbudowywali, byli: Paweł Kinizsi (†1494), Mikołaj Kostka (†1556) i Franciszek Thurzo (†1574). Za czasów Pawła Kinizsiego wybudowano mniejszy pałac na południowy zachód od wieży głównej, uwieńczony budowlą wielkiej wieży mieszkalnej.
Nowe wejście na zamek tworzyła czworoboczna przejezdna wieża, połączona od północnego zachodu z obwodowymi murami obronnymi. Dziedzińca północnego broniła cylindryczna baszta. W tym miejscu mury obronne skręcają pod kątem prostym na wschód, gdzie na ich końcu wybudowano wielką czteropiętrową, podkowiastą wieżę. Przebiwszy północną część murów obronnych Mikuláš Kostka wybudował nową bramę oraz wielki półkolisty rondel we wschodniej części murów obronnych.
Franciszek Thurzo przebudował zamek w stylu renesansowym. Fragmenty tej przebudowy zachowały się na Zamku po dziś dzień, na przykład jako łukowate attyki albo pozostałości dekoracji sgraffitowych. Za czasów jego panowania na zamku wzniesiono końcowy pierścień murów obronnych. Otwierała je nowa wieża bramy, potem biegły one w kierunku północnym. Obok wieży cylindrycznej usytuowano kolejną bramę – nazwaną „Orlą” („Orlová”).
Syn Franciszka, palatyn Juraj Thurzo (*1567, †1616), kontynuował upiększanie zamku, lecz po jego śmierci rozpoczął się powolny upadek zamku. Od połowy XVIII w. zamek jest opuszczony i po 250 latach niszczenia zamek znajduje się w bardzo złym stanie. W 1999 r. powstało „Stowarzyszenie na rzecz ratowania zamku Lietawa”, które wszczęło prace remontowe. W 2008 r. Stowarzyszenie to na mocy darowizny stało się oficjalnym właścicielem zamku.
W 2017 r., w 450. rocznicę urodzin palatyna Juraja Thurzo, na zamku uroczyście otwarto pierwszą oficjalną wystawę.
Czy wiesz, że ...?
W narożu wieży mieszkalnej zamku Średniego zachował się herb właściciela całego zamku - Pawła Kinizsiego. Ten sławny dowódca wojskowy z czasów wojen tureckich, od króla Macieja Korwina otrzymał wiele majątków leżących na terytorium dzisiejszej Słowacji, wśród nich także zamek Streczno. W owym czasie Lietava i Streczno były w rękach kasztelana Teofila Thurza, dziadka późniejszego właściciela zamku, Franciszka Thurza.Mało znanym faktem jest to, że podczas drugiej wojny światowej na zamku prowadzono prace remontowe (lato 1941 r.), które wykonywali żydowscy robotnicy. W obozie pracy dla Żydów przebywało 62 mężczyzn.
Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej zamku.
Galéria
